تا حالا برایتان پیش آمده که صبح زود وقتی خودرو را روشن میکنید یا پشت چراغ قرمز ایستادهاید، متوجه خروج دودی آبیرنگ از اگزوز شوید؟ اولین کاری که احتمالا انجام میدهید، چک کردن گیج روغن است. اما وقتی گیج را بیرون میکشید، با تعجب میبینید که سطح روغن تکان نخورده و فول است! این تضاد عجیب میتواند هر رانندهای را گیج کند. چطور ممکن است خودرو روغن سوزی داشته باشد (چون دود آبی نشانه قطعی سوختن روغن است) اما سطح روغن پایین نیاید؟ در این پست آموزشی از قطران موتور رخش، میخواهیم ببینیم این موضوع با چه نشانههایی همراه است و چه علل و راهکارهایی دارد.
علائم و نشانههایی که باید به آنها دقت کنید
برای اینکه بفهمیم مشکل دود آبی از کجا است، نباید فقط به خود دود نگاه کنیم. رفتار ماشین در زمانهای مختلف (مثلا صبحها یا بعد از گرم شدن) و علامتهای دیگر به ما میگویند که کدام قطعه خراب شده است. در ادامه، سه نشانه مهم را بررسی میکنیم که معمولا با دود آبی بدون کم شدن روغن دیده میشوند.
دود آبی فقط موقع استارت زدن صبحها
شایعترین حالت این است که ماشین شما فقط صبحها یا بعد از چند ساعت خاموشی، موقع استارت زدن دود آبی میدهد و بعد از چند دقیقه که موتور گرم شد، دود قطع میشود. این نشانه خیلی مهم است و یعنی وقتی ماشین خاموش است، روغن از یک جایی دارد به داخل موتور چکه میکند. وقتی موتور سرد است، قطعات فلزی کمی از هم فاصله دارند و روغن میتواند از این فاصله رد شود. دلیل اینکه روغن کم نمیشود این است که مقدار روغنی که میسوزد خیلی کم است (شاید فقط چند قطره). این چند قطره دود زیادی تولید میکند، اما آنقدر ناچیز است که روی گیج روغن خودش را نشان نمیدهد.
بوی عجیب و تند از اگزوز
گاهی وقتها دود زیاد نیست، اما بوی اگزوز ماشین تغییر کرده است. بوی روغن سوخته با بوی بنزین فرق دارد و یک جور بوی شبیه به پلاستیک سوخته یا قیر داغ میدهد. نکته مهم اینجا است که اگر ماشین شما روغن کم نمیکند ولی این بو را حس میکنید، ممکن است بنزین در حال قاطی شدن با روغن موتور باشد؛ یعنی چه؟ یعنی روغن شما میسوزد و کم میشود، اما همزمان بنزین جای خالی آن را پر میکند. برای همین شما فکر میکنید سطح روغن ثابت است.
لرزش موتور و کارکرد نامنظم
وقتی روغن وارد محفظه احتراق (جایی که بنزین میسوزد) میشود، شمعها را چرب و کثیف میکند. شمع روغنی نمیتواند خوب جرقه بزند؛ به همین دلیل، ممکن است ماشین شما وقتی ایستاده است، کمی لرزش داشته باشد یا موقع گاز دادن اولیه، دل بزند (کپ کند). خیلیها فکر میکنند مشکل از برق ماشین است، اما دلیل اصلی همین روغن سوزی کم است. اگر شمعها را باز کنید و ببینید سرشان دودهی چرب گرفته، یعنی روغن سوزی دارید، حتی اگر گیج روغن پر باشد.
این بررسیهای دقیق فنی، درست مثل اهمیت خرید عمده روغن ترمز باکیفیت برای سیستم ایمنی خودرو، نباید نادیده گرفته شوند.
علتهای اصلی دود آبی بدون کم شدن روغن
حالا برویم سراغ اصل مطلب. چرا با اینکه ماشین دود آبی دارد، گیج روغن پر است؟ این اتفاق چند دلیل فنی مهم دارد که باید آنها را بشناسید.
خرابی لاستیک ساق سوپاپ
رایجترین دلیل این مشکل، خرابی لاستیکهای ساق سوپاپ هستند. اینها، واشرهای کوچکی دور سوپاپها هستند که به خاطر گرما خشک میشوند و دیگر کارشان را درست انجام نمیدهند. این واشرها نمیتوانند جلوی روغن را بگیرند، برای همین وقتی ماشین خاموش است، روغن روی پیستونها جمع میشود و موقع استارت زدن میسوزد و دود آبی تولید میکند، اما چون مقدارش کم است شما متوجه کم شدن روغن نمیشوید!
قاطی شدن بنزین با روغن موتور
اما خطرناکترین حالت وقتی اتفاق میافتد که رینگهای پیستون ضعیف میشوند یا سوزنهای انژکتور نشتی پیدا میکنند. در این وضعیت، آنها بنزین نسوخته را وارد ظرف روغن میکنند؛ پس همزمان که ماشین شما روغن میسوزاند، بنزین هم جای آن را پر میکند! به همین دلیل، شما گیج روغن را پر میبینید، اما در واقع مایع داخل موتور ترکیبی خطرناک از روغن و بنزین است که به موتور هم آسیب میزند.
گرفتگی یا خرابی شیر PCV (بخار روغن)
شیر PCV قطعهای است که بخارهای روغن را جمع میکند و برای سوختن به موتور برمیگرداند. اگر این شیر خراب شود، فشار داخل موتور زیاد میشود و حجم زیادی از بخار روغن را به داخل موتور میکشاند. این بخارها میسوزند و دود آبی درست میکنند؛ اما چون روغن به صورت بخار و خیلی آهسته مصرف میشود، شما در کوتاه مدت متوجه کم شدن سطح آن نمیشوید.
خرابی توربوشارژ (در ماشینهای توربودار)
اگر ماشین شما توربوشارژ دارد (مثل دنا پلاس توربو، شاهین یا ماشینهای چینی جدید)، خرابی واشرهای داخل توربو میتواند باعث نشت روغن به اگزوز شود. در این حالت، روغن مستقیم وارد لوله داغ اگزوز میشود، میسوزد و دود آبی ایجاد میکند. چون این روغن وارد خود موتور نمیشود، موتور خیلی خوب کار میکند و شمعها هم تمیز هستند، اما اگزوز دود میکند. البته، در اوایل خرابی توربو، این نشتی کم است و سطح روغن تغییر نمیکند، اما دود آن کاملا مشخص است!
راهکارهای رفع دود آبی ماشین بدون کم شدن روغن
حالا که فهمیدیم مشکل از کجا است، باید آن را درست کنیم. نگران نباشید، همیشه لازم نیست خرج زیادی کنید. گاهی با راهکارهای سادهتر هم مشکل حل میشود.
تعویض لاستیکهای ساق سوپاپ
اگر مشکل از لاستیکهای ساق سوپاپ باشد (همان دود اول صبح)، باید آنها را عوض کرد. در گذشته برای این کار باید سرسیلندر کامل باز میشد که خیلی پرهزینه بود؛ اما الان مکانیکهای ماهر با ابزارهای مخصوص میتوانند بدون باز کردن سرسیلندر، این لاستیکها را تعویض کنند. این کار هزینه تعمیر را خیلی پایین میآورد و مشکل دود آبی اول صبح را کاملا حل میکند. حتما از لاستیکهای اصلی و باکیفیت استفاده کنید تا دوباره زود خراب نشوند.
بررسی انژکتورها و سیستم سوخت
اگر شک دارید که بنزین وارد روغن میشود، باید سریعا انژکتورها را بررسی کنید. انژکتورها باید روی دستگاه تست شوند تا معلوم شود نشتی دارند یا نه. اگر انژکتور خراب باشد، باید تعمیر یا تعویض شود. بعد از درست کردن انژکتور، حتما باید روغن موتور و فیلتر روغن را عوض کنید. روغنی که با بنزین قاطی شده باشد، دیگر به درد نمیخورد و به موتور آسیب میزند.
استفاده از روغن موتور خوب و مناسب
گاهی مشکل از قطعات نیست، بلکه از خود روغنی است که استفاده میکنید. روغنهای ارزان و تقلبی در دمای بالا زود بخار میشوند یا آنقدر شل میشوند که از همه جا نشت میکنند. این مشکلات معمولا به دلیل کیفیت پایین مواد اولیه، یعنی همان خرید روغن پایه نامرغوب، به وجود میآیند.
همچنین، اگر روغن نامناسب برای ماشینتان بریزید (مثلا روغن خیلی رقیق برای یک موتور قدیمی)، ممکن است دود آبی ببینید. سادهترین راه این است که روغن را با یک مارک معتبر و دقیقا با همان غلظتی که کارخانه گفته، تعویض کنید؛ مراکز معتبر فروش عمده روغن موتور میتوانند در این زمینه راهنمای خوبی باشند.
تعویض شیر PCV
همان طور که گفتیم، این قطعه کوچک و ارزان میتواند باعث دود آبی شود. تعویض شیر PCV خیلی ساده است و هزینه زیادی ندارد. قبل از اینکه به فکر تعمیرات سنگین موتور بیفتید، اول از مکانیک بخواهید این قطعه را چک کند. در خیلی از موارد، با تعویض همین قطعه کوچک، مشکل دود آبی برطرف میشود.
سخن پایانی
در آخر، به عنوان جمع بندی یادتان باشد که اگر دود آبی از ماشینتان دیدید، حتی با وجود پر بودن روغن، لازم است این نشانه را جدی بگیرید. البته، رسیدگی به مایعات دیگر خودرو مانند روغن هیدرولیک هم مهم است و برای تهیه آن میتوانید به مراکز فروش عمده روغن هیدرولیک مثل مجموعه ما مراجعه کنید. تجربههای خودتان را هم برای ما بنویسید تا همه از راه حلهای شما استفاده کنند و یاد بگیرند.
کامنت ها